नवी दिल्ली : वृत्तसंस्था
जगात प्रत्येक धर्माची वेगवेगळी आणि प्रत्येक कोपऱ्यातील लोकांच्या स्वतःच्या परंपरा आणि चालीरीती आहेत. काही प्रथा सामान्य असतात, तर काही अशा असतात की त्या ऐकूनच आपण थक्क होतो. अशा परंपरांचं पालन करताना तुम्ही अनेकदा फक्त महिलांनाच पाहिलं असेल. उदाहरणार्थ, आफ्रिकन जमातींमध्ये, स्त्रियांना पुरुषांकडून मारहाण करून घ्यावी लागते आणि कपडे न घालण्याची प्रथा असते. मात्र, आज आम्ही तुम्हाला जी प्रथा सांगणार आहोत ती या सर्वांपेक्षा वेगळी आहे.
तुम्हाला हे जाणून आश्चर्य वाटेल की अशा परंपरा केवळ दूरवरच्या आदिवासींमध्येच नाही तर आपल्या देशातही आढळतात, ज्या महिलांच्या दृष्टिकोनातून खूप विचित्र आहेत. स्त्रियांचे हक्क आणि समानतेबद्दल खूप बोललं जातं. आपल्या देशात काही ठिकाणी आजही स्त्रिया अनेक पुरुषांशी लग्न करू शकतात हे तुम्हाला क्वचितच माहीत असेल. जुन्या काळात राजे आणि सम्राटांना अनेक बायका असण्याबद्दल तुम्ही ऐकले असेल, परंतु आजपर्यंत असं एकच उदाहरण सापडतं, ज्यात एका स्त्रीला अनेक पती होते. हे उदाहरण महाभारत काळातील आहे.
पांचाली म्हणजेच द्रौपदीचा विवाह पाच पांडवांशी झाला आणि ती त्यांची पत्नी म्हणून राहिली. आजही हिमाचल प्रदेश आणि केरळच्या काही भागात बहुपत्नीत्वाची प्रथा सुरू आहे. इथे एक स्त्री अनेक पुरुषांशी लग्न करते आणि ती वेळेचा ताळमेळ घालून सर्व पुरुषांसोबत राहते आणि त्यांच्यापासून मुलांना जन्म देते. ही प्रथा देशाच्या विविध भागात वेगवेगळ्या स्वरूपात अस्तित्वात आहे. दक्षिण भारतातील आदिवासी भागात विशेषतः तोडा जमातीमध्ये बहुपत्नीत्वाची प्रथा प्रचलित आहे. याशिवाय त्रावणकोर आणि मलबारच्या नायरांमध्येही ही प्रथा आहे. जर आपण उत्तर भारताबद्दल बोललो तर ही विचित्र प्रथा जौनसार भवर, हिमाचल प्रदेशातील किन्नौर आणि पंजाबच्या माळव्यात आढळते. इथे अनेक पतींना एकच पत्नी असते. अशा विवाहातून जन्माला आलेली मुले ही कोणाचीच नसून सर्वांची मानली जातात. हे लोक स्वतःला पांडवांचे वंशज मानतात, अशा प्रकारे ते आजही बहुपत्नी परंपरा पाळत आहेत.
